Het recht om vergeten te worden: kunt u online uw sporen wissen, en hoe moet u dat dan doen?

In mei 2014 velde het Europees Hof van Justitie een arrest dat een zogenaamd "recht om vergeten te worden" erkent, of toch een concrete uitwerking daarvan: elke Europese burger kan volgens dat arrest vragen dat zijn persoonsgegevens, als die fout zijn of niet langer relevant, niet meer in de lijst met resultaten van online zoekmachines voorkomen. De bekendste zoekmotor is natuurlijk Google, die zelfs al een formulier online heeft gezet om dergelijke "vergeet-mij-verzoeken" in te dienen. Maar betekent dit nu ook dat iemand al zijn online sporen kan uitwissen? Het antwoord is neen, zelfs na het arrest van het Europees Hof van Justitie. Wat dit "recht om vergeten te worden" dan wel precies betekent, leest u hieronder.

Wat is het recht om vergeten te worden nu precies?

Het recht om vergeten te worden betekent dat u kan vragen dat uw persoonsgegevens niet langer verwerkt worden, dus bijvoorbeeld niet langer op een bepaalde website publiek gemaakt worden, maar dat kan enkel om "zwaarwegende en gerechtvaardigde redenen, die verband houden met [uw] bijzondere situatie". Dit betekent ten eerste dat u een goede reden moet hebben om de verwijdering van uw gegevens te vragen. "Omdat u het niet zo fijn vindt" is met andere woorden niet voldoende als motivatie. U moet kunnen aantonen dat de publicatie van uw gegevens werkelijk nadelig voor u is. Ten tweede moet het ook gaan om een specifiek geval ("bijzondere situatie"). Het is dus niet zo dat u met één verzoekje aan Google ineens alles wat ooit online over u gepubliceerd is, of wat u ooit zelf online hebt gezet, kan doen verdwijnen.

Het recht om vergeten te worden bestaat in België al sinds 1992, het jaar waarin de Privacywet van kracht werd. Meer specifiek staat dit recht beschreven in artikel 12 van de Privacywet, al vinden we de term "recht om vergeten te worden" niet letterlijk terug in de tekst. Die wordt alleen gebruikt om op een begrijpelijke manier te omschrijven waar het om gaat.

Wat is er veranderd door het arrest van het Europees Hof van Justitie?

Als het recht om vergeten te worden al bestaat sinds 1992, dan vraagt u zich wellicht af waarom er nog een arrest nodig was van het Europees Hof van Justitie. Het arrest heeft voornamelijk een antwoord gegeven op twee vragen:

  1. Verwerkt een zoekmachine persoonsgegevens zoals een websitebeheerder dat doet?
  2. Is de Belgische Privacywet van toepassing op niet-Belgische websites en zoekmachines?

Als antwoord op de eerste vraag stelt het Hof dat een zoekmachine gegevens voor iedereen toegankelijk maakt, terwijl die gegevens anders niet of toch heel beperkt beschikbaar zouden zijn. Daarom vindt het Hof dat een zoekmachine gegevens verwerkt, en voor die verwerking verantwoordelijk is. Google argumenteerde daarop dat zij een Amerikaans bedrijf zijn, en dat de Europese wetgeving bijgevolg op hen niet van toepassing is. Het Hof doet die redenering echter teniet, door vast te stellen dat Google diensten aanbiedt aan Europese burgers, en dat zij daarom wel de Europese regels moeten respecteren, meer specifiek de Europese privacyrichtlijn. Deze richtlijn heeft elke EU-lidstaat omgezet naar nationale privacywetgeving, waardoor de Belgische Privacywet van toepassing is op Google, en trouwens niet alleen op Google, maar op elke zoekmachine die diensten aan Belgische burgers aanbiedt.

Als ik niet wil dat mijn gegevens op een bepaalde website gepubliceerd zijn, moet ik mij dan richten tot Google om die website uit de zoekresultaten te halen?

Als het gaat om één website in het bijzonder, dan moet u zich in eerste instantie tot de beheerder van die website richten om uw gegevens te laten verwijderen. Als de websitebeheerder weigert dit te doen, kunt eventueel bij Google aankloppen. Als uw naam vermeld wordt op heel veel verschillende websites en het is praktisch onmogelijk om elke aparte beheerder van die websites aan te schrijven, dan kunt u het verzoek meteen bij Google indienen. Alleen is het zo dat wanneer u een verzoek indient bij Google, uw persoonsgegevens wel nog op die website(s) te lezen staan. Het is enkel de weg daarnaartoe die Google zal afsluiten.

Opgelet: in alle gevallen verplicht de Privacywet u om een specifieke procedure te volgen om de verwijdering van uw gegevens te vragen, anders is uw verzoek niet geldig. Zie daarvoor de onderstaande beschrijving van deze procedure. Bent u het oneens met de afwijzing van uw verzoek, dan kunt u ofwel de Privacycommissie contacteren of u tot de rechtbank wenden (zie "Wat moet ik doen als mijn vraag om gegevens te verwijderen niet wordt ingewilligd?" hieronder).

Hoe moet ik bij een website een verzoek indienen om mijn gegevens te verwijderen?

U moet het verzoek schriftelijk indienen. Zorg ervoor dat het verzoek gedateerd en ondertekend is. Voeg ook een bewijs van uw identiteit bij de aanvraag, bijvoorbeeld een kopie van uw identiteitskaart. Zo is de websitebeheerder zeker van uw identiteit en wordt vermeden dat iemand anders in uw naam de verwijdering van uw gegevens aanvraagt. Geef duidelijk aan om welke ernstige reden u om de verwijdering van uw gegevens verzoekt.

De websitebeheerder heeft na de indiening van uw verzoek een maand de tijd om u te antwoorden. Als de beheerder weigert, mag u ook verwachten dat hij die weigering motiveert. Bij de beoordeling van uw verzoek moet door de websitebeheerder een evenwicht worden gevonden tussen het belang van uw privacybescherming als betrokkene en het belang van de maatschappij om geïnformeerd te worden.

Hoe moet ik bij Google een verzoek indienen om mijn gegevens te verwijderen?

Google heeft een speciaal formulier online gezet om uw verzoek in te dienen. Dat formulier respecteert de vereisten van de Privacywet.

Google heeft na de indiening van uw verzoek een maand de tijd om u te antwoorden. Als Google weigert, mag u ook verwachten dat daarvoor een motivatie gegeven wordt. Bij de beoordeling van uw verzoek moet door Google een evenwicht worden gevonden tussen het belang van uw privacybescherming als betrokkene en het belang van de maatschappij om geïnformeerd te worden.

Wat moet ik doen als mijn vraag om mijn gegevens te verwijderen niet wordt ingewilligd?

Als u ervan overtuigd bent dat u een goeie reden hebt opgegeven om de verwijdering van uw gegevens te vragen maar uw verzoek toch niet werd ingewilligd, dan kunt u de Privacycommissie contacteren en/of u tot de rechtbank wenden. Belangrijk: in elk geval moet u eerst zelf om de verwijdering van uw gegevens vragen én daarbij de procedure uit de Privacywet respecteren (zie "Hoe moet ik bij een website een verzoek indienen om mijn gegevens te verwijderen?" hierboven) vóór de Privacycommissie of de rechtbank iets kunnen doen.

De Privacycommissie heeft vooralsnog enkel de bevoegdheid om op te treden als bemiddelaar. Zij kan dus enkel oordelen of de weigering volgens haar gegrond is. Indien niet, kan zij druk uitoefenen op de websitebeheerder in kwestie om uw gegevens toch te laten verwijderen, zonder dit echter te kunnen afdwingen. Daarvoor moet u naar de rechtbank. U kunt er ook voor kiezen om de Privacycommissie niet in te schakelen en u meteen tot de rechtbank te wenden, maar nogmaals, enkel op voorwaarde dat u zelf eerder al een geldig verzoek tot verwijdering van uw gegevens rechtstreeks bij de websitebeheerder had ingediend.