Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

In toepassing van de Belgische Wet van 8 december 1992 (de Privacywet) waakt de Privacycommissie over de eerbiediging van het fundamenteel recht op bescherming van persoonsgegevens, net zoals haar Europese zusterinstellingen dit doen ten opzichte van de nationale reglementering in elk van de 27 lidstaten van de Europese Unie. De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) is een vergelijkbare onafhankelijke autoriteit die in toepassing van Verordening 45/2001 waakt over het recht op bescherming van persoonsgegevens in de administratie van de Europese Unie.

De EDPS heeft als belangrijkste opdracht de personen te beschermen van wie de persoonsgegevens verwerkt worden door de communautaire instellingen of organen – zoals de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement maar bijvoorbeeld ook het Hof van Justitie, het Comité van de regio's of de Europese Investeringsbank - en deze instanties te adviseren over gegevensbescherming in een hele reeks activiteitsdomeinen.

In het raam van zijn controlebevoegdheid ontvangt de EDPS klachten van het personeel van de Europese Unie alsook van andere personen die menen dat hun persoonsgegevens niet correct werden verwerkt door een communautaire instantie of communautair orgaan. De EDPS is daarentegen niet bevoegd voor nationale kwesties.

De EDPS vervult zijn raadgevende taak zowel ten opzichte van de voorstellen voor nieuwe wetteksten als voor niet-bindende instrumenten zoals mededelingen, voor zover zij een invloed hebben op de gegevensbescherming. Zijn adviezen zijn publiek en beschikbaar op zijn website. De EDPS publiceert eveneens commentaren, schrijft brieven en geeft uiteenzettingen over specifieke actuele thema's, bijvoorbeeld in de commissies van het Europees Parlement. Het laatste instrument waarover de EDPS beschikt is het recht om tussen te komen in dossiers die voorgelegd worden aan het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen en de rechtbanken van eerste aanleg en van ambtenarenzaken.

De EDPS brengt het derde deel van zijn activiteiten samen onder de noemer " samenwerking". Die kan de vorm aannemen van punctuele of structurele samenwerking met andere autoriteiten voor gegevensbescherming. De belangrijkste samenwerkingsvorm in de schoot van de Europese Unie is de Groep 29, waarvan de Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer deel uitmaakt. In het raam van de derde pijler van de Europese Unie, die politionele en gerechtelijke samenwerking behelst, ijvert de EDPS er eveneens voor dat rekening gehouden wordt met gegevensbescherming door deel te nemen aan de werkzaamheden van de Working Party on Police and Justice, waarvan de Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer eveneens lid is.

De EDPS verzekert overigens sinds 2004 het toezicht op de centrale autoriteit Eurodac, een databank waarin de vingerafdrukken worden opgeslagen van asielzoekers en vreemdelingen die illegaal op het grondgebied van de Europese Unie verblijven.