U bent hier: Home > Internationaal > Gemeenschappelijke controleorganen > Schengen

Schengen

Het Akkoord van Schengen, ondertekend op 14 juni 1985, en de Overeenkomst ter uitvoering van het Akkoord van Schengen die op 19 juni 1990 werd ondertekend, schaften de binnengrenzen af tussen de deelnemende lidstaten en creëerden een territorium zonder grenzen dat de "Schengenruimte" wordt genoemd. Het Akkoord en de Overeenkomst van Schengen voorzien in een strengere controle aan de buitengrenzen, in een nauwere samenwerking tussen gerecht en politie en brengen het visa- en asielbeleid op één lijn.

Het Akkoord en de Overeenkomst van Schengen en de regels die daarmee in verband staan, vormen het Schengenacquis. Sedert 1999 is het Schengenacquis geïntegreerd in het juridisch en institutioneel kader van de EU.

Het Schengen Informatie Systeem (SIS) is een informatiesysteem dat in het kader van de uitvoering van de Schengenruimte werd ingevoerd. Het is één van de maatregelen die werden getroffen om het vrije verkeer waarin het Akkoord en de Overeenkomst van Schengen voorziet, te compenseren. Het is de bedoeling om met die compenserende maatregelen op zijn minst hetzelfde niveau van bescherming te kunnen bieden als vóór de opheffing de grenzen. Met dit informatiesysteem kunnen de verantwoordelijke autoriteiten van de Schengenstaten informatie uitwisselen voor grenscontroles van personen en voorwerpen en voor de uitreiking van visa en verblijfsvergunningen.

Het SIS is operationeel sedert 26 maart 1995, de dag waarop de Schengenovereenkomst in werking trad.

Het SIS streeft een dubbel doel na:

• de openbare orde en veiligheid bewaren;
• de bepalingen inzake het vrij verkeer van personen toepassen.

In het SIS kunnen worden geregistreerd:

• te arresteren personen met de bedoeling ze uit te zetten;
• gesignaleerde buitenlanders met de bedoeling ze niet op het grondgebied toe te laten;
• vermiste personen en personen die voorlopig in veiligheid moeten worden gebracht (in het bijzonder minderjarigen en te interneren personen);
• getuigen en gedagvaarde personen die in het kader van een strafprocedure moeten verschijnen voor de gerechtelijke autoriteiten;
• personen die een discrete surveillance of specifieke controle moeten ondergaan in het kader van de bestrijding van criminele daden of om verstoringen van de openbare orde te voorkomen.

Als onderdeel van de zogenaamde "derde pijler", het EU-beleidsterrein dat politionele en gerechtelijke samenwerking omvat in strafzaken, is SIS ondertussen een systeem van de tweede generatie (SIS II).

Met de Schengenovereenkomst werd een Gemeenschappelijk Controleorgaan opgericht waarin vertegenwoordigers zetelen van elk nationaal controleorgaan.

Het Gemeenschappelijk Controleorgaan is belast met:

• controle op de werking van de technische ondersteuning van SIS;
• correcte uitvoering van de bepalingen van de Overeenkomst;
• analyse van de uitvoerings- en interpretatieproblemen die kunnen ontstaan tijdens het gebruik van het SIS;
• onderzoek naar de problemen die zich kunnen voordoen tijdens onafhankelijke controles van de nationale controleorganen of bij de uitoefening van het recht op toegang tot het systeem;
• uitwerking van harmoniërende oplossingen voor bestaande gemeenschappelijke problemen.

Iedere Schengenstaat heeft op nationaal niveau een controleorgaan opgericht dat belast is met:

• onafhankelijke controle van het nationale gedeelte van het SIS-bestand;
• verificatie van de verwerking en het gebruik van de geïntegreerde gegevens i n het SIS om na te gaan of dit de rechten van de betrokken personen niet a antast.

In België is dit controleorgaan de Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. De Commissie moet er dus over waken dat de gegevens die de Belgische autoriteiten in het SIS registreren, in overeenstemming zijn met de Schengenovereenkomst.

De Schengenovereenkomst erkent, in toepassing van de gegevensbeschermingsprincipes, dat de betrokken personen bijzondere rechten hebben, ongeacht of zij onderdaan zijn van een lidstaat van de Schengenruimte. Het betreft het recht op toegang, verbetering en schrapping van de gegevens.

Het recht op toegang bestaat voor iedere persoon die verzoekt toegang te hebben tot de hem betreffende informatie in het bestand. Dit grondbeginsel van de gegevensbescherming stelt de betrokken personen in staat om een controle uit te oefenen op hun persoonsgegevens die door derden worden bijgehouden.

In dit recht wordt uitdrukkelijk voorzien door de Schengenovereenkomst en het wordt aangevuld met het recht op verbetering indien de gegevens opgenomen zijn als gevolg van een feitelijke dwaling, en met een recht op schrapping indien de gegevens werden opgenomen als gevolg van een rechtsdwaling.

Elkeen die zijn toegangsrecht wil uitoefenen, kan zich richten tot de bevoegde autoriteiten van het Schengenland van zijn keuze. Het toegangsrecht wordt uitgeoefend conform het nationaal recht van het land waaraan het verzoek is gericht. In sommige landen is het recht op toegang rechtstreeks, in andere onrechtstreeks. Meer informatie vindt u de "Gids voor de uitoefening van het recht op toegang" (in het Engels) van het Gemeenschappelijk Controleorgaan Schengen.

Ieder die het wenst kan bij de nationale gegevensbeschermingsautoriteit van de verschillende Schengenlanden inlichtingen krijgen over welk toegangs- en verbeteringsysteem wordt toegepast.

In België is de toegang onrechtstreeks. Het is met andere woorden de Commis sie die als tussenpersoon in uw plaats uw rechten zal uitoefenen. U moet zich hiervoor dus richten tot de Commissie. De hele procedure is gratis.

Welke elementen moet de aanvraag bevatten?

De betrokken persoon richt aan de Commissie een gedateerde en ondertekende brief (met naam, voornaam, geboortedatum, nationaliteit en een kopie van de identiteitskaart, paspoort of plaatsvervangend document).

Het verzoek moet bovendien de volgende informatie bevatten (indien de betrokkene over die informatie beschikt):

• de autoriteit of dienst verantwoordelijk voor het signalement;
• alle relevante informatie over de betwiste gegevens zoals de aard van de gegevens, de omstandigheden waarin of de plaats waar men op de hoogte werd gebracht van de betwiste gegevens);
• de eventuele gewenste verbeteringen.

De Commissie stelt een modelbrief ter beschikking voor de uitoefening van uw rechten, waarin u enkel uw persoonlijke gegevens dient aan te vullen in de met grijs gemarkeerde zones.

Wat gebeurt er nadat u uw verzoek hebt ingediend?

Nadat de Commissie uw verzoek om toegang, verbetering of schrapping heeft ontvangen, neemt zij contact op met de betrokken autoriteit en voert zij alle verificaties uit die zij nuttig acht. Als de gegevens door België werden geregistreerd in het SIS, kan de Commissie ze eventueel laten verbeteren of schrappen, of gegevens laten invoegen die verschillen van de gegevens die de betrokken dienst verwerkte. Zij kan ook mededeling van de gegevens verbieden.

Welke informatie verstrekt de Commissie?

Wanneer de Belgische bevoegde autoriteiten de gegevens in het SIS registreerden, kan de Commissie, na advies van de betrokken politiedienst, aan de betrokken persoon alle informatie verstrekken die zij geschikt acht. Ingeval het niet de Belgische autoriteiten waren die de gegevens in het SIS registreerden, zal de Commissie het land contacteren dat de registratie heeft verricht.

Het is verboden de informatie mee te delen wanneer die de wettelijke uitvoering van het signalement of de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen zou kunnen schaden. Mededeling is eveneens verboden gedurende de gehele periode van een signalement voor discrete surveillance.

Het SIS staat beschreven in titel IV (artikelen 92 t.e.m. 119) van de Overeenkomst van 19 juni 1990 ter uitvoering van het Akkoord van Schengen van 14 juni 1985. Sinds enkele nieuwe functies in het SIS werden ingevoerd (in 2004 en 2005), was de tekst echter niet meer actueel en drong een aanpassing van titel IV van de Schengenovereenkomst zich op.